مقدمه ای بر

برنامه روستای سالم

نویسنده: معصومه سادات مدنی دینانی

 ساختن یک روستای سالم و همینطور شهر سالم نیازمند برنامه ریزی و اجرای پروژه هایی است که مبتنی بر شناخت نیازهای حال و آینده آنها باشد. به همین منظور سازمان بهداشت جهانی (WHO)  طرحی را ارائه و به اجرا درآورده که به CBI مشهور است. این طرح حدود 9 سال است که در روستاهای ایران به مرحله اجرا درآمده. این طرح از نوع توسعه ای است و اهداف کمی چون بهبود وضعیت تغذیه، تامین خدمات درمانی و بهداشتی، ارتقاء وضعیت مسکن و ... را دنبال می کند.

من در این سلسله مطالب تلاش می کنم ابتدا در مورد CBI و تاریخچه آن توضیحاتی دهم و سپس به این موضوع بپردازم که ما چگونه می توانیم بر اساس این طرح در خصوص مرتفع نمودن برخی مشکلات روستایی و کمک به ساختن روستایی سالم اقدام کنیم.

 

ابتكارات جامعه محور( Community Based initiatives (CBI

 سلامت از نيازهاي اساسي انسان است و در توسعه پايدار نقش حياتي دارد، چرا كه راه دستيابي به بسياري از اهداف توسعه اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي را همواره مي نمايد. هم اكنون شواهد محكم و برآوردهاي اقتصادي دقيق نشان داده اند كه انسان سالم، محور توسعه است و حتي سرمايه گذاري براي نيل به هدف انسان سالم به كاهش فقر و توسعه يافتگي مي انجامد. در اهداف هزاره سوم سلامت به عنوان قلب تپنده توسعه مورد توجه قرار گرفته است و برنامه هاي عملياتي تهيه شده بدنبال نشست اهداف هزاره، بيانگر تعهد دولتهاي سراسر جهان در تأمين سلامت مي باشد. از اين رو سازمان جهاني بهداشت استراتژي و راهكار جامعه محور  (Community Based initiatives (CBI را در سطح منطقه عنوان كرد. در اين استراتژي سه برنامه شهرسالم ، روستاي سالم و رويكرد نيازهاي اساسي توسعه (Basic Development Needs (BDN مورد توجه قرار گرفت.

در ايران برنامه شهرسالم از سال 1370 و برنامه روستاي سالم و رويكرد نيازهاي اساسي توسعه (BDN) از سال 1379، آغاز شد. در پي اجراي موفق آميز اين طرح در مناطق پايلوت كشوري و پس از ارزيابي داخلي و خارجي از برنامه كه نشان دهنده همكاري و مشاركت خوب دستگاههاي دولتي با مردم و حمايت مقامات عاليرتبه در سطح مناطق پايلوت مي باشد. از دستاوردهاي مهم اجراي برنامه CBI مي توان به افزايش دانش عمومي در رابطه با مسائل اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و بهداشتي و بسيج و سازماندهي جامعه براي دخالت مستقيم و غيرمستقيم در برنامه هاي اجرائي نام برد. از جمله در بخش بهداشت مي توان به گسترس فرهنگ همكاري بين بخشي در راستاي اجراي پروژه هاي مردمي و افزايش آگاهي سياست گزاران و برنامه ريزان و كارشناسان بخش هاي مختلف توسعه اشاره كرد. با اجراي پروژه هاي اقتصادي ، اجتماعي و فرهنگي توسط مردم و حمايت دولت، بهره گيري از توان مالي، جسمي، دانش و مهارت مردم فراهم گرديد و با مشاركت دادن آنان در امور مربوط به خودشان، تمركززدائي و خوداتكايي و كاهش تصدي گري دولت بوقوع پيوست. كاهش فقر و نابرابري با ايجاد اشتغال و توانمندسازي مردم شكاف ميان نقاط عقب مانده نسبت به مناطق توسعه يافته را كم نمود و زمينة گسترش عدالت و ارتقاء شيوه هاي سالم زيستن، فراهم گرديد. هم اكنون اين طرح در 22 شهرستان و 39 روستا درحال اجرا مي باشد.