استفاده از روش آبیاری قطره ای در روستای آخا مناسب است؟

پژوهشكده حفاظت خاك و آبخيزداري در گزارش خود دلیل عمده رانش زمین در آخا را آبهای زیرسطحی عنوان کرد و خواستار پایان آبیاری غرقابی شد. سالهاست که آبیاری قطره ای به عنوان جایگزینی مناسب برای انواع روشهای آبیاری مورد استفاده قرار می گیرد و دارای مزایای فراوان و البته معایبی است.

برخی از تجهیزات مورد نیاز برای آبیاری قطره ای عبارتند از:

1-    منبع آب

2-    موتور پمپ

3-    سیلکون

4-    فیلتر شن

5-    تانک کود

6-     فیلتر توری

7-    لوله اصلی

8-    لوله های فرعی

9-    قطره چکان

در این روش آب از منبع به داخل شبکه پمپ می شود. و پس از عبور از سیلکون و فیلتر شنی مواد جامد معلق در آن گرفته می شود. سپس بخشی از آب وارد تانک کود می شود. در این قسمت کود در داخل آب حل می شود و آب محتوی کود مجددا به جریان اصلی آب می پیوندد. در مرحله بعد آب از فیلتر توری می گذرد، از طریق لوله اصلی وارد محل می شود، از طریق لوله های فرعی وارد مزارع و باغات می گردد و پس از عبور از قطره چکان به صورت قطره ای و بدون فشار در پای بوته یا درخت ریخته می شود. میزان آب بر اساس نوع گیاه و طول ریشه آن قابل تنظیم است.

مزایا

برخی مزایای این روش به شرح ذیل است:

1-    صرفه جویی بسیار زیادی در مصرف آب صورت می گیرد. در روش غرقابی بخشی زیادی از آب در کانالهای توزیع تبخیر می شود و یا فرو می رود. آبی که به کرتها می رسد نیز در معرض تبخیر قرار دارد و از سوی دیگر تماما مورد استفاده گیاه نیست و موجب رویش گیاهان هرز می گردد. کارشناسان میزان صرفه جویی آب در روش قطره ای نسبت به غرقابی را 70% تخمین می زنند.

2-    ریزش مداوم و تدریجی آب موجب مرطوب ماندن زمین می شود و این برای رشد و بارآوری گیاهان بسیار مفید است.

3-    هزینه های کارگری کاهش می یابد.

4-    مشکلات مرتبط با تقسیم و سهمیه بندی آب از بین می رود.

5-    خسارت به منازل مسکونی کاهش می یابد

6-     رشد علفهای هرز و زائد محدود می شود.

7-    با کاهش سطح مرطوب خاک، مشکلات ناشي از وجود حشرات و بيماري ها و رشد قارچ ها نيز کاهش مي يابد.

8-    امکان کود دادن از طریق آب وجود دارد

9-    امکان استفاده از سموم از طریق آب وجود دارد

اما در عین حال این روش معایبی هم دارد.

معایب:

1-    ساخت تاسیسات آبیاری قطره ای هزینه زیادی دارد. این هزینه ها شامل ساخت منابع آب، لوله کشی به باغات و مزارع و تعمیر و نگهداری است.

2-    مسدود شدن مجرای قطره چکان ها مشکل دیگری است که مخصوصا در مناطقی که آب آنها کیفیت مناسبی ندارد بسیار حاد است. استفاده از روشهای مختلف تصفیه آب و نیز قطره چکان های چند دهانه‌ای می تواند این مشکلات را کاهش دهد.

به صورت تجربی اعتقاد بر این است که آب زراعی در روستای آخا دارای کیفیت مناسبی است و از نمک و زائدات کمی برخوردار است. لذا چنانچه این اعتقاد از نظر علمی نیز ثابت شود می توان امیدوار بود مشکل مسدود شدن مجرای قطره چکان ها چندان جدی نباشد. در عین حال بارش فراوان در منطقه، بخصوص در فصل زمستان موجب می شود نگرانی در مورد رسوبات نمک از بین برود.

در حال حاضر آبیاری زمین در روستای آخا و روستاهای اطراف به صورت غرقابی انجام می شود. در عین حال روش بسیار جالبی برای تقسیم آب در آخا وجود دارد که در نوع خود بی نظیر است و موجب شده مشکل بر سر سهمیه بندی آب در حداقل ممکن باشد. این سیستم سهمیه بندی آب را در گویش محلی پنجی می گویند.